Vedi

WAŻKI nasza pasja
Zachowania rozrodcze Straszek - Sympecma
(klikając w zdjęcie powiększysz je)

2014-04-19 13:05:54 Staw w Wistce Królewskiej

         Pod koniec drugiej dekady kwietnia 2014 r. dni były ciepłe, a nocami temperatura nie spadała poniżej 10° C. Obraz wokół stawu w Wistce Królewskiej przypominał raczej ten jesienno-zimowy. Było szaro. Roślinność dopiero zaczynała się budzić do życia. Tylko w nielicznych miejscach można było zauważyć młodą, soczystą zieleń (vide zdjęcie powyżej).
Zachęcone wyższą temperaturą powietrza i sprzyjającymi warunkami pogodowymi Straszki pospolite (Sympecma fusca) i syberyjskie (Sympecma paedisca) przystąpiły do rozrodu. Pośród nich były osobniki, które przezimowały w niedużej odległości od zbiornika jak i takie, które przybyły pokonując większe odległości, instynktownie wiedzione do dokonania tego aktu.
W dniu 19 kwietnia 2014 roku mogliśmy obserwować zachowania rozrodcze Sympecma fusca i S. paedisca po raz pierwszy tak wcześnie.
W poprzednich latach Sympecma przystępowały do rozrodu w drugiej połowie maja. W roku 2010 rozród Straszek trwał aż do końca pierwszej połowy czerwca. Od 29 kwietnia 2014 już nie napotkaliśmy dorosłych osobników Straszek.

Zbiornik ten, to miejsce wylęgu, bytowania i rozmnażania Pałątki pospolitej i zielonej, Szablaka: krwistego, zwyczajnego, czarnego. To nad tym stawem w 2013 r. mogliśmy obserwować samiczkę naszego pierwszego Szablaka południowego.
Ponadto występują: Nimfa stawowa, Łątka dzieweczka i wczesna, Tężnica wytworna, Oczobarwnica większa i mniejsza. Żagnice ruda, sina, wielka, jesienna. Żagniczka wiosenna, Husarz władca. W br. po raz pierwszy obserwowaliśmy rozród Husarza ciemnego. Są także: Szklarka zielona, Miedziopierś żółtoplama i metaliczna, Ważka czteroplama, Lecicha pospolita i białoznaczna. W roku 2010 pojawiły się po raz pierwszy Zalotki spłaszczona i większa. Zalotka spłaszczona w dość dużej ilości jest nadal, a Zalotka większa po roku 2011 zniknęła. We wcześniejszych latach bywały pojedyncze osobniki samca Szafranki czerwonej, a 24 czerwca 2014 spotkaliśmy teneralną samicę Szafranki, która prawdopodobnie, jako larwa bytowała w tym stawie. 
Zachowania rozrodcze Straszki pospolitej - Sympecma fusca

2013-05-19 6:24:01 Straszka pospolita (Sympecma fusca)- samiec i Oczobarwnica większa (Erythromma najas) - samiczka.

Większość obserwowanych samców ważek Równoskrzydłych (Zygoptera) chwyta samicę w podobny sposób jak jest to widoczne na zdjęciu obok. W przeważającej większości przypadków samiec przednią i środkową parę odnóży wspiera na tułowiu, a tylną parę odnóży wspiera na odwłoku samicy tak, aby zablokować nimi skrzydła i nie jest istotne czy samica jest w trakcie lotu czy w pozycji spoczynkowej. 
Jeżeli samica wcześniej zauważy nadlatującego samca i z bliżej nieznanych powodów nie chce kopulować unosi odwłok do góry energicznie nim ruszając góra - dół i jednocześnie ruszając skrzydłami w różnych kierunkach. Takie zachowanie samicy jest wystarczające, aby zniechęcić samca i jest charakterystyczne dla ważek równoskrzydłych.
Samica Oczobarwnicy większej (Erythromma najas) nie podejrzewała nadlatującego dużo mniejszego samca Straszki pospolitej (Sympecma fusca) o taki akt desperacji z jego strony 
i nie przyjęła pozycji odstraszającej intruza. 
Samce ważek Równoskrzydłych już w locie, będąc tuż nad samicą, podginają odwłok pod siebie tak, aby móc podpiąć samicę za przedtułów. Ten samiec Straszki pospolitej najpierw przysiadł. Zginając odwłok pod siebie usiłował podpiąć go do przedtułowia samicy, a co z tego wyniknie jest na następnym ujęciu.  

2013-05-19 6:24:01 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - samiec i Oczobarwnica większa (Erythromma najas) - samiczka.

Samica Oczobarwnicy większej będąc większą wyswobodziła się 
z "uścisku" samca i dała natrętowi nauczkę. Po chwili odleciała, 
a niepoprawny samczyk po dojściu do siebie również odleciał najprawdopodobniej w poszukiwaniu tej odpowiedniej już samiczki. 

2014-04-19 12:22:12 Tandem mieszany samca Straszki pospolitej (Sympecma fusca) z samiczką Straszki syberyjskiej (Sympecma paedisca).

Na tym ujęciu jest tandem mieszany samca Straszki pospolitej (Sympecma fusca) z samiczką Straszki syberyjskiej (Sympecma paedisca). Jak widać jest to pełna kopulacja, ale potomstwa z tego "związku" nie będzie. Natura o to zadbała.

2014-04-19 12:23:03 Samiec Straszki pospolitej (Sympecma fusca) po kopulacji z samiczką Straszki syberyjskiej (Sympecma paedisca) (poniżej).

Te same osobniki, co na zdjęciu poprzednim. Samiczka Straszki syberyjskiej (Sympecma paedisca) pozostała na tym samym miejscu, na którym chwilę wcześniej kopulowała z samcem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) siedzącym powyżej.

2011-05-26 09:04:36 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - tandem przed kopulacją.

W tym tandemie Straszki pospolitej (Sympecma fusca) samica nie była zdecydowana na kopulację. Po pewnym czasie samiec zrezygnowany puścił samicę.

2011-05-26 10:46:50 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - tandem.

Tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) podczas kopulacji. To zdjęcie było wykonane nad drugim zbiornikiem tj. nad jeziorem Rybnica.

2014-04-19 12:32:17 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - tandem

Tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) podczas kopulacji. 19 kwietnia 2014 roku to najwcześniej spotkane przez nas kopulujące pary.
Pośród wielu kopulujących w dniu 
19 kwietnia 2014 par Sympecma fusca obserwowałem tą widoczną na zdjęciu. Gdy zauważyłem ten tandem samiec trzymał samicę za przedplecze. Po chwili zaczęły kopulować. Trwało to bardzo krótko, nie więcej niż 30-40 sekund. Po tym czasie wyraźnie mogłem zauważyć, że to samica zrezygnowała z dalszej kopulacji. Wyprostowała odwłok i nie dała się nakłonić samcowi - pomimo jego usilnych zabiegów - na dalszą kopulację.
Co było przyczyną przerwania kopulacji przez samicę?
Na zdjęciu z lewej, tym w powiększeniu zaznaczono strzałką coś, czego tam nie powinno być, a co było powodem takiego zachowania samicy.

Samiec nadal trzymał samicę za przedplecze - zdjęcie poniżej.
Ta sama para Straszki pospolitej (Sympecma fusca), co na zdjęciach powyżej.
Na zdjęciu obok, tym w powiększeniu wtórny aparat kopulacyjny oznaczony jest literką"A". Natomiast to “coś” dodatkowego pod pierwszym segmentem odwłoka oznaczone jest literką “B”.
Podczas kopulacji tej pary Straszki pospolitej, z nieznanych bliżej powodów doszło do urwania penisa. Oderwana część organu przykleiła się do spodniej części segmentu pierwszego odwłoka ("B"). 
Po tym zdarzeniu, ten samiec już nie przyczyni się do podtrzymania gatunku. 

2013-05-19 11:26:25 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - tandem.

To kolejny tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) podczas kopulacji.

2013-05-19 11:27:21 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - tandem.

Tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) podczas kopulacji.

2013-05-19 11:29:02 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - tandem.

Tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) podczas kopulacji. Samica równocześnie opróżnia układ trawienny.
Przeważająca większość Sympecma fusca składa jaja w tandemie na obumarłych roślinach, leżących na powierzchni wody.
Czas składania jaj przez samicę w jednym miejscu przed zmianą (przed przemieszczeniem) jest różny. Pośród obserwowanych tandemów najkrócej wyniósł 5 sekund, a najdłużej to 26 sekund. 
Obserwowane tandemy po dotarciu na wybrane przez siebie miejsce, w trakcie składania jaj przemieszczały się w dwojaki sposób: 
- Samiec podrywał się wraz z samicą tuż nad powierzchnię rośliny i przemieszczał cały tandem do przodu - te odległości bywały różne i wynosiły od 5 do 25 cm w obrębie wybranej rośliny. Znamienne jest to, że samica aktywnie nie uczestniczyła w tym przelocie - nie używała skrzydeł. 
- Przemieszczały się "pieszo" marszem do tyłu. W tym przypadku również odległości jednorazowego przemieszczenia były różne i wynosiły od 3 do 12 cm. W trakcie marszu samica miała lekko uniesioną końcówkę odwłoka. Podczas przemieszczania samica często dotykała nim podłoża, jakby próbowała sprawdzić czy jest odpowiednie.

Zaprezentowany tuż poniżej na 4 pierwszych zdjęciach tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) przy składaniu jaj przemieszczał się w sposób mieszany. Częściej to samiec wykazywał inicjatywę przemieszczenia się w obrębie wybranego miejsca do przodu. Nie jestem w stanie określić czy odbierał "jakiś sygnał" ze strony samicy, aby zmienić o kilka centymetrów miejsce, czy czynił to z własnej inicjatywy. Nadto kilka razy para ta przemieszczała się "pieszo" zawsze do tyłu. Prawdopodobnie było to z inicjatywy samicy.

Następne 3 zdjęcia przedstawiają inną parę Straszki pospolitej, która po wybraniu miejsca do składania jaj przemieszczała się tylko pieszo. Mogę określić postawę samca, jako całkowicie podporządkowanego woli samicy.

2014-04-22 11:08:09 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - tandem składający jaja.

Wszystkie Sympecma fusca składają jaja w tandemie na obumarłych roślinach, leżących na powierzchni wody.
Ten tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) jest wzorcowym przykładem takiego postępowania.
Dla lepszego określenia sposobu przemieszczania się pary podczas składania jaj zaznaczono strzałką miejsce, w którym ważki rozpoczęły tą czynność.
Na następnych trzech zdjęciach jest to ta sama para.

2014-04-22 11:08:27 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - tandem składający jaja.

Tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) przy czynności składania jaj - 18 sekund później.
Para przemieściła się z inicjatywy samca, który wzbił się tuż nad powierzchnię rośliny wraz z samicą. W tym momencie samica miała cały czas złożone skrzydła. Pozwoliła się unieść samcowi. Gdy tylko ponownie spoczęły na powierzchni rośliny samica natychmiast zaczęła składać jaja.

2014-04-22 11:08:41 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - Ten sam, co na poprzednim ujęciu tandem.

Ten sam, co na poprzednim ujęciu tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) 14 sekund później z inicjatywy samicy przemieścił się pieszo w tył, a dla oglądającego w lewo. Odwłok samicy jest wyprostowany maksymalnie, jak jest to tylko możliwe przy tej czynności.

2014-04-22 11:09:13 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - Ten sam, co na poprzednim ujęciu tandem składający jaja.

Ten sam, co na poprzednim ujęciu tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) po kolejnych 32 sekundach. Ponownie z inicjatywy samca nastąpiło przemieszczenie na tuż obok leżącą, obumarłą roślinę, aby kontynuować składanie jaj. I tym razem samica nie rozłożyła swoich skrzydeł podczas przelotu. Całkowity czas składania jaj przez tą parę od chwili rozpoczęcia wyniósł 2 minuty i 14 sekund.
W przypadku tej pary więcej razy przemieszczenie inicjował samiec. Tandem tylko 3 razy pozwolił sobie na pieszą wędrówkę do tyłu w celu zmiany miejsca składania jaj.

2014-04-19 13:03:58 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - tandem składający jaja.

To już jest kolejny tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca), który również składa jaja na obumarłej roślinie, leżącej na powierzchni wody. Czerwoną strzałką zaznaczono miejsce, które posłuży do określenia kierunku przemieszczania się pary na tym, jak i dwóch kolejnych zdjęciach.

2014-04-19 13:04:18 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - ten sam tandem, co na ujęciu wcześniejszym.

Tandem Straszki pospolitej (Sympecma fusca) 20 sekund później. Prawdopodobnie to z inicjatywy samicy tandem przeszedł w tył (z perspektywy oglądającego w lewo). 
W trakcie przemieszczania się "pieszo" samiczka końcową część odwłoka unosiła zaledwie o kilka milimetrów nad powierzchnię rośliny. Po przemieszczeniu samica natychmiast zaczynała składanie jaj od swojej prawej strony ku lewej, a następnie prostowała odwłok i ponownie składała jaja. Gdy odwłoka nie mogła bardziej wyprostować inicjowała marsz w tył.

2014-04-19 13:05:49 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - ten sam tandem, co na dwóch poprzednich zdjęciach.

Przez kolejne 93 sekundy od poprzedniego ujęcia para 9 razy pieszo przemieściła się. Samica po każdym przemieszczeniu składała jajka. Na tym ujęciu jest uchwycony moment pieszego przemieszczania się pary. Końcówka odwłoka jest tylko nieco uniesiona nad powierzchnią rośliny. W tym miejscu samica składała jaja przez 12 sekund. Najkrótszy etap składania jaj wyniósł 6 sekund, a najdłuższy 22 sekundy.
Dla różnych par czas składania jaj jest różny. Bywa, że para wybiera miejsce i tylko 2-3 razy zmienia je.

2014-04-19 12:57:28 Straszka pospolita (Sympecma fusca) - tandemy składające jaja.

 Dość często kilka par Straszki pospolitej (Sympecma fusca) składa jaja tuż obok siebie. Gdy jedna z nich dla jakiegoś bliżej mi nieznanego powodu odlatuje to pozostający tandem dalej zajęty jest swoimi czynnościami składania jaj.
2015-04-16 12:23 Straszka pospolita (Sympecma Fusca) tadem składający jaja.

W powyższym materiale widać bardzo wyraźnie, że przemieszczanie inicjuje samica. Dla jasności nie zawsze tak jest. Również samiec inicjuje przemieszczanie. Proszę zwrócić uwagę na chód obu ważek. Robią to bardzo sprawnie, z pewną gracją. 
2015-04-16 12:23 Straszka pospolita (Sympecma Fusca) tadem, ten sam, co w materiale obok.

Jest to fragment samego chodu ważek. Filmik jest w zwolnionym tempie (x4), dla lepszego pokazania pracy odnóży w trakcie marszu.
Z powodu posiadania niedostatecznej ilości materiału z obserwacji Straszki syberyjskiej (Sympecma paedisca) temat ten opublikujemy w późniejszym czasie.
Galeria zdjęć  Straszki pospolitej - Sympecma fusca - kliknij tutaj
Galeria zdjęć  Straszki syberyjskiej - Sympecma paedisca - kliknij tutaj